خانوادهٴ پولو
آندريا پولوي سان فليچي1 ونيزي سه پسر داشت: ماركو كه در 1280، وصيتش را كرد؛ نيكولو كه پيش از 1300، درگذشت؛ مافيو كه در 1309، وصيت كرد. اين سه برادر در برخي كارهاي تجاري شريك بودند. ماركوي بزرگ، معروف به ماركوي سان سِوِرويي2، در قسطنطنيه مقيم شد، و در سوداق (كريمه) هم كه از پررونقترين لنگرگاههاي آن زمان بود خانهاي داشت. او در وصيتنامهاش در سال 1280، آن خانه را به فرانسيسيان محل بخشيد. نيكولو و مافيو چندي در قسطنطنيه مقيم شدند، و زماني به سوداق رفتند كه در آن هنگام، جزء خانات قبچاق غربي بود3.
در 1260 ـ 1261، يا حوالي آن به ساير نواحي خانات سفر كردند و به خدمت بَرَكهخان (خان از 1256 تا 1266)، رسيدند. آنان به يكي از دو مقر او، يا شايد هر دو رفتند: سراي در ولگاي سفلا، و بلغار در ملتقاي ولگا و كاما (كه از قازان مسافت چنداني ندارد). دشمني ميان اردوها آنان را ناچار كرد از راه استپها به سوي شرق روند؛ تا سرانجام، به بخارا رسيدند و سه سال در آن جا ماندند؛ در آن هنگام، بُراقخان بر بخشي از بخارا فرمان ميراند (جغتاي خان از 1266 تا 1270). از بخارا همراه سفير تاتار به دربار قوبيلاي قاآن رفتند. در اين هنگام، دو برادر اطلاعات خوبي دربارهٴ زبان مغولي كسب كرده بودند، قوبيلاي آنان را با نامهاي به زبان تركي (اويغوري) به دربار پاپ بازفرستاد. آنان پس از سه سال، مسافرت به بندر اياس در ارمنستان كوچك رسيدند (اژه، كيليكيه). در اين اثنا، كلمنت چهارم (پاپ از 1265 تا 1268) درگذشت و تا 1271، برايش جانشيني تعيين نشد. آنان در ماه آوريل 1269، در اياس به كشتي نشستند و به عكّا، به جزيرهٴ اوبريا، و سرانجام، به ونيز رسيدند. در ونيز نيكولو پسرش ماركوي كوچك را يافت كه در آن هنگام، پانزده ساله بود. كارهاي آنان تا اين زمان، در كتاب ماركوپولو توصيف شده (مقدمه، فصل 1 تا 9)؛ دربارهٴ كارهاي بعديشان
¿ يادداشت مربوط به ماركوپولو در ذيل.
نيكولو و مافيو در وهلهٴ اول بازرگان بودند، ولي آنان را بايد درشمار بزرگترين جهانگردان قرون وسطا، دانست.
ماركو پولو4
بازرگان و جهانگرد ونيزي. در حدود 1254، زاده شد؛ پسر نيكولو. در 1324، در ونيز فوت كرد. همچنين معروف به ماركوي هزار هزار5 (شايد به خاطر مبالغههايش يا آنچه مبالغه فرض ميشد ــ و علاقهاش به اعداد بزرگ).